Kanal B - YaÅŸayan Tarih - Malakanlar

Kanal B'de 16.Haziran.2009 günü yayınlanan ve yapımcılığını Ayşe Öksüz'ün yaptığı Yaşayan Tarih adlı programda Malakanların konu alındığı görüntülerde Vedat Akçayöz, Polye Dölemenci ve Aleksi Değirmencioğlu ile yapılan röportajlar yer almaktadır. 

Malakanlar, Karsta uzun süre yaşamış, sürgün bir halk. Önce Ruslar tarafından Tiflis ve Erivana, sonra da 1878'den 1917'ye dek geçen süre içinde Kars'a yerleştirilmişler. 1877-1967 yılları arasında Kars'ın Arpaçay ilçesine bağlı Zöhrab, Atçılar ve merkeze bağlı Çalkavur ve Çakmak köylerinde yaşayan Malakanlar 1917'de Rus devrimiyle Kars'ı terk edebilecek durumdayken, Rusya'ya gitmeyip, Kars'ta yaşantılarını sürdürmeye devam etmişler.

Vedat Akçayöz: Malakanlar bu bölgenin güzel insanlarıydı. 1878li yıllarda bu bölgeye geldiler. Fakat bu bölgede izler bırakarak göçüp gittiler. 1921'de askerlik problemleri nedeniyle bahane edilerek gönderilen bu topluluk, az olan kısmı da 1962'de yıllarda göçüp gitti. Malakan, savaş karşıtı, dostluk yanlısı, kendi işlerinde özverili, fakat pasifist denen bir toplum olmamakla beraber, kendilerine yapılan baskılara göğüs gerebilen, karşı gelebilen, karşı koyabilen, savaş karşıtı olan bir topluluktu. 1921 yılında gidenler Kanada'ya, Amerika'ya, Yeni Zelanda'ya ve Meksika'nın içlerine kadar girmişler. Dünyanın dört bir tarafına dağılmışlar. Fakat bu bölgede hoş sedalar bırakmışlar. Malakan atları, Arlow inekleri, kete, kaz onlardan bize gelen unsurlardır. Tabii bu bölgede de kaz var ama onlar çok kaz yetiştirirlerdi. Geniş açıdan baktığımız zaman bu kültürün Kars bölgesinin zenginliğinin çok kültürlülüğünün olduğuna inanıyorum ben. Bu zenginliği burada yaşatabilirsek çok kültürlülüğü devam ettirebilir. Ayrıca geleceğimiz turizm açısından da çok çok önemli olacağı kanısındayım.

Polye Dölemenci: Babam Malakan. Gerçi babamı üç yıl önce kaybettik, ayrıca bugün ölüm yıldönümüydü. Annem Müslüman ve dört kardeşiz. Hep birlikte şu an Kars'ta yaşıyoruz. Babam Malakan olduğu için zaten annemin ailesi vermek istememiş. Annemin ailesi Müslüman. Babamla annemin büyük bir aşkı vardı. Çok büyük bir aşk yaşamışlar. Tabi bunun için yıllarca mücadele etmiş annemi almak için. Ve akabinde zorla kaçırmış. İki dini, iki kültürü bir arada yaşamak bizim için de çok güzeldi. Babam Malakandı ama söylediğim gibi hiçbir şekilde bize, "siz de bu dine uyacaksınız" veya "bu şekilde devam edeceksiniz" diye bir baskısı veya öyle bir konuşması dahi olmadı. Ve Türkiye'de yaşadık. Türkiye'de doğduk, Türkiye'de büyüyoruz, Kars'ta. Bunun için de annem de Müslüman ve ben, biz Müslümanlığı tercih ettik. O şekilde de devam ediyoruz. Malakanlar çok azaldı. Ve hatta birkaç sayı diyebiliriz. Aslında keşke bu şekilde olmasaydı. Çünkü Malakanların en büyük özellikleri barışçıl olması, savaşa karşı olmaları. Keşke çok önceki yıllarda, herkesin düşüncesi veya ne yapmak istedikleri anlaşılabilseydi, böyle durumlar olmasaydı. Göçten bahsediyorum . Bu göç söz konusu olmasaydı ve hala burada kalsalardı. Çünkü gerçek anlamda kazandırdıkları çok şeyler oldu. Bu hem tarım anlamında, hem ticaret anlamında hem ziraat anlamında. Genelde Malakanlar zaten Karsın çevrelerindeki köylerde yaşarlarmış. Mesela bir Çakmak köyü, Çalkavur köyü. Şu an orada evleri mevcut ama, çok kötü bir durumdalar. Hani bunlar tekrardan bir restore edilse, tekrardan bir günümüze kazandırılsa çok güzel olur. Ayrıca, Malakan mezarlığı orada. Ama Malakan mezarlığına , baba mezarlığına giderken gördüğümüz şeyler açıkçası bizi çok üzüyor. Çünkü mezarlıklar tarumar edilmiş bir durumda. Hani oraya bir çiçek ekmeye kalksak bile sabah gittiğimizde bunu göremiyoruz. Bunlar bizi çok üzüyor. Keşke bu mezarlıklara bir tadilat yapılabilse. Çok seviniriz. Çünkü buradaki mezarlıklar, diğer mezarlıklar çok güzel bir durumda. Ve hakikaten herkes buna saygı duyuyor ki; Bunların da bizim insanlarımızın da ki bizler oluyoruz, bizim mezarlıklarımıza da saygı duymalarını istiyoruz. Ve bir an önce restore edilmesinden yanayız.